تست PTT چیست؟ جدول رنج نرمال و تفسیر پاسخ سریع

تست PTT یک آزمایش خون است که مدت لخته شدن خون را بررسی می‌کند. در این مقاله از مجله مجموعه چکاپ سلامتی همه چیز را در مورد این تست و نحوه تفسیر آزمایش PTT توضیح می‌دهیم.

تست PTT می‌تواند به شما بگوید که چقدر طول می‌کشد تا خون شما لخته شود. نتایج این آزمایش خون می‌تواند نشان دهد که چرا خون شما خیلی سریع یا خیلی کند لخته می‌شود. در واقع، این آزمایش بسیاری از پروتئین‌ها یا فاکتورهای انعقادی را که در فرآیند لخته شدن نقش دارند، بررسی می‌کند. آزمایش PTT و کاربرد آن در مشکلات خونریزی اهمیت ویژه‌ای دارد. اما نحوه انجام و تفسیر آزمایش PTT به چه صورت است؟

تست PTT چیست؟

تست PTT یا همان آزمایش زمان نسبی ترومبوپلاستین، یکی از آزمایش‌های مهم خون است که برای بررسی مدت زمان لخته شدن خون انجام می‌شود. 
کلمه PTT مخفف عبارت Partial Thromboplastin Time به معنای «زمان نسبی ترومبوپلاستین» است. نام دیگر آن زمان ترومبوپلاستین نسبی فعال شده (Activated Partial Thromboplastin Time) است که به صورت اختصاری aPTT یا APTT نیز شناخته می‌شود.

PTT عملکرد تمام فاکتورهای انعقادی به جز فاکتور VII و فاکتور XIII (فاکتور تثبیت‌کننده فیبرین) را بررسی می‌کند. این تست نشان می‌دهد که آیا پروتئین‌های خاصی که به نام فاکتورهای انعقادی یا فاکتورهای لخته شدن خون شناخته می‌شوند، عملکرد طبیعی دارند یا خیر.

هنگامی که بدن دچار بریدگی یا جراحت می‌شود، این فاکتورها با همکاری یکدیگر لخته خون ایجاد کرده و از ادامه خونریزی جلوگیری می‌کنند. اگر هر یک از این فاکتورها کم باشد یا درست عمل نکند، مشکلات زیر ممکن است رخ دهد:

• خون بعد از جراحت یا جراحی خیلی دیر لخته می‌شود → این حالت نشان‌دهنده اختلال خونریزی است که می‌تواند منجر به خونریزی شدید شود. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده این اختلال، هموفیلی (Hemophilia) است.

• خون بیش از حد سریع و حتی بدون آسیب لخته می‌شود → این حالت می‌تواند موجب تشکیل لخته‌های غیرطبیعی در رگ‌ها شود که خطر بروز سکته مغزی، حمله قلبی یا آمبولی ریه را به همراه دارد.

---

کاربرد آزمایش PTT

آزمایش PTT نقش کلیدی در ارزیابی وضعیت انعقاد خون دارد و به پزشک کمک می‌کند تا مشکلات خونریزی یا لخته شدن غیرطبیعی را شناسایی کند. تفسیر آزمایش PTT اطلاعات مهمی درباره سیستم انعقادی بدن ارائه می‌دهد و برای موارد زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:

1. تشخیص اختلالات خونریزی و بررسی علل خونریزی غیرطبیعی
2. کنترل درمان با داروهای ضدانعقاد (به‌ویژه هپارین)
3. شناسایی بیماری‌های ارثی و ژنتیکی (مانند هموفیلی A و B)
4. ارزیابی خطر ایجاد لخته‌های غیرعادی
5. غربالگری قبل از عمل جراحی
6. بررسی عملکرد کبد
7. تشخیص حضور آنتی‌بادی‌های ضدانعقادی
8. ارزیابی عملکرد عمومی سیستم انعقادی

کاربرد PTT در نظارت دارویی و بیماری‌ها (هپارین، اختلالات انعقادی، خودایمنی)

هنگامی که خونریزی می‌کنید، مجموعه‌ای از اقدامات شامل بسیاری از پروتئین‌های مختلف (عوامل انعقادی) در بدن انجام می‌شود که به لخته شدن خون کمک می‌کنند. این پروسه آبشار انعقادی نامیده می‌شود. تست PTT به بررسی برخی از پروتئین‌ها یا عوامل دخیل در این فرآیند می‌پردازد و توانایی آنها را برای کمک به لخته شدن خون اندازه‌گیری می‌کند.

هنگامی که بدن دچار بریدگی یا جراحت می‌شود، فاکتورهای انعقادی و پلاکت خون با همکاری یکدیگر لخته خون ایجاد کرده و از ادامه خونریزی جلوگیری می‌کنند. به همین دلیل گاهی پزشک برای بررسی دقیق‌تر وضعیت خونریزی،  علاوه بر تست‌هایی مانند PTT (که عملکرد فاکتورهای انعقادی را می‌سنجد)  ، آزمایش پلاکت خون (که تعداد و عملکرد پلاکت‌ها را بررسی می‌کند) را نیز تجویز می‌کند.

آزمایش PTT همچنین ممکن است برای نظارت بر بیمارانی که هپارین (یک نوع رقیق‌کننده خون) مصرف می‌کنند، استفاده شود. آزمایش PTT معمولا به همراه سایر آزمایش‌ها مانند آزمایش پروترومبین یا PT انجام می‌شود.

به طور کلی، آزمایش PTT و کاربرد آن برای موارد زیر است:

• پیدا کردن علت کبودی یا خونریزی زیاد
• پیدا کردن علت مشکلات لخته شدن خون. این علل می‌تواند شامل برخی بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس (Lupus) و سندرم آنتی فسفولیپید (Antiphospholipid syndrome) باشد.
• نظارت بر افرادی که هپارین مصرف می‌کنند، نوعی دارو که برای پیشگیری و درمان لخته شدن خون استفاده می‌شود. تست PTT می‌تواند به اطمینان از ایمن و موثر بودن دوز مصرفی کمک کند.

جایگاه PTT در بررسی خطر خونریزی قبل از جراحی

تست PTT یک آزمایش معمول برای همه بیماران قبل از جراحی نیست. پزشکان معمولاً برای ارزیابی خطر خونریزی، ابتدا به سابقه پزشکی کامل و معاینه فیزیکی بیمار توجه می‌کنند. با این حال، انجام این آزمایش برای برخی افراد با ریسک بالا ضروری است تا به پزشک و تیم جراحی در پیش‌بینی خطرات احتمالی و آمادگی‌های لازم کمک کند. این افراد شامل کسانی هستند که:

• سابقه شخصی یا خانوادگی از اختلالات خونریزی (مانند هموفیلی) دارند.
• به بیماری‌های کبدی شناخته‌شده مبتلا هستند.
• از داروهای رقیق‌کننده خون مانند هپارین استفاده می‌کنند.
• علائم غیرمعمول مانند کبودی یا خونریزی بی‌دلیل را تجربه کرده‌اند.
• در جراحی‌های قبلی خود دچار مشکلات خونریزی شده‌اند.

نتایج این آزمایش به تیم پزشکی اجازه می‌دهد تا قبل از عمل، اقدامات پیشگیرانه مناسبی مانند آماده‌سازی فرآورده‌های خونی یا تنظیم دوز داروهای بیمار را انجام دهند.

رزرو نوبت آنالیز کامل بدن در شعبه تهران

تفسیر آزمایش PTT

چگونه می‌توان نتایج آزمایش PTT را تفسیر کرد؟ نتایج آزمایش PTT نشان می‌دهند که چقدر زمان برای لخته شدن خون طول کشیده است. نتایج معمولا به تعداد ثانیه ارائه می‌شوند. همانطور که پیش‌تر نیز اشاره کردیم، آزمایش PTT اغلب همراه با آزمایش خون دیگری به نام آزمایش زمان پروترومبین (PT) تجویز می‌شود.

تست PT سایر فاکتورهای انعقادی را که تست PTT بررسی نمی‌کند، اندازه‌گیری می‌کند. پزشک شما معمولا نتایج هر دو آزمایش را با هم مقایسه می‌کند تا بفهمد خون شما چگونه لخته می‌شود.

محدوده نرمال PTT

به طور کلی، زمان تست PTT باید بین ۲۵ تا ۳۵ ثانیه باشد. در افرادی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، زمان لخته شدن طولانی‌تر است. مقادیر طبیعی ممکن است بین آزمایشگاه‌ها کمی متفاوت باشد. برای تفسیر دقیق، با پزشک خود مشورت کنید.

جدول مرجع PTT

مقدار PTT (ثانیه)	تفسیر	وضعیت احتمالی
۲۵–۳۵ ثانیه	طبیعی	انعقاد نرمال خون
>۳۵ ثانیه	طولانی (کند)	اختلال خونریزی، داروهای رقیق‌کننده
<۲۵ ثانیه	کوتاه (سریع)	خطر لخته شدن خون، DIC، سرطان‌ها

علت بالا بودن PTT

اگر در آزمایش PTT زمان لخته شدن طولانی‌تر از حد طبیعی باشد، می‌تواند نشان‌دهنده وجود مشکل در روند انعقاد خون باشد. از جمله علل شایع این وضعیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بیماری کبد: کبد مسئول تولید بسیاری از فاکتورهای انعقادی است. در صورت اختلال در عملکرد کبد، تولید این فاکتورها کاهش یافته و زمان لخته شدن خون افزایش می‌یابد.
• کمبود ویتامین K: این ویتامین برای تولید برخی از فاکتورهای انعقادی ضروری است. کمبود آن (مثلاً به دلیل سوءتغذیه یا مشکلات جذب مواد مغذی) می‌تواند باعث طولانی شدن زمان PTT شود.
• اختلالات ژنتیکی: برخی بیماری‌های ارثی مانند بیماری فون ویلبراند و هموفیلی، به دلیل نقص در فاکتورهای انعقادی، باعث افزایش زمان PTT می‌شوند.
• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون: داروهایی مانند هپارین برای جلوگیری از لخته شدن خون تجویز می‌شوند. استفاده از این داروها به طور طبیعی زمان PTT را افزایش می‌دهد و این آزمایش برای نظارت بر دوز مصرفی آنها استفاده می‌شود.
• بیماری‌های خودایمنی: برخی بیماری‌ها مانند لوپوس آنتی‌کوآگولانت یا سندرم آنتی‌فسفولیپید باعث تولید پروتئین‌هایی (آنتی‌بادی) می‌شوند که با فاکتورهای انعقادی واکنش می‌دهند و زمان لخته شدن خون را طولانی می‌کنند.  برای اطلاعات بیشتر در مورد آزمایش خود ایمنی و نحوه تفسیر نتایج آن، می‌توانید مقاله مربوطه را مطالعه کنید.

علائم هشداردهنده بالا بودن PTT

بالا بودن تست PTT می‌تواند با علائمی همراه باشد که نیاز به بررسی پزشکی فوری دارند، از جمله:

• کبودی‌های غیرطبیعی و بزرگ
• خونریزی‌های شدید و طولانی از بریدگی‌های کوچک
• خونریزی مکرر از بینی یا لثه‌ها
• وجود خون در ادرار یا مدفوع
• خونریزی شدید در دوران قاعدگی

علت پایین بودن PTT

اگر در آزمایش PTT زمان لخته شدن سریع‌تر از حد طبیعی باشد، ممکن است نشان‌دهنده یک وضعیت پرخطر باشد که در آن بدن خون را بیش از حد سریع لخته می‌کند. علل احتمالی این وضعیت عبارتند از:

• مرحله اولیه انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC): این یک وضعیت نادر اما جدی است که در آن بدن شروع به تشکیل لخته‌های خونی کوچک در سراسر بدن می‌کند. در مراحل اولیه، PTT کوتاه می‌شود، اگرچه در مراحل بعدی به دلیل مصرف فاکتورهای انعقادی ممکن است طولانی شود.
• سرطان پیشرفته: برخی انواع سرطان‌ها مانند سرطان تخمدان، روده بزرگ یا پانکراس می‌توانند منجر به افزایش بیش از حد انعقاد خون و در نتیجه کوتاه شدن زمان PTT شوند.

علائم مرتبط با پایین بودن PTT

پایین بودن تست PTT معمولاً با علائم مرتبط با لخته شدن خون همراه است، از جمله:

• درد، تورم و قرمزی در پاها (که می‌تواند نشانه لخته در رگ‌های عمقی باشد).
• تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه یا سرگیجه (که می‌تواند نشانه لخته شدن در ریه باشد).
• علائم سکته مغزی یا حمله قلبی مانند درد قفسه سینه، ضعف در یک سمت بدن، یا اختلال در صحبت کردن.

باز هم تاکید می‌کنیم که در مورد تفسیر آزمایش PTT خود حتما با پزشک صحبت کنید.

نحوه انجام تست PTT

برای انجام تست PTT، نیاز به نمونه خون دارید. قبل از آزمایش، پزشک ممکن است از شما بخواهد برخی داروها را که روی نتایج تأثیر می‌گذارند، به طور موقت متوقف کنید. همچنین لازم است تمام داروها و مکمل‌های گیاهی که مصرف می‌کنید را اطلاع دهید تا آزمایش PTT و کاربرد آن به دقت انجام شود و نتایج معتبر باشند.

مراحل نمونه‌گیری

1. محل خونگیری معمولاً از ورید بازو انتخاب می‌شود.

2. وارد کردن سوزن ممکن است باعث احساس درد خفیف، گزگز یا سوزش شود.

3. پس از نمونه‌گیری، ممکن است کبودی کوچک یا ضربان خفیف در محل ایجاد شود که معمولاً خیلی زود برطرف می‌شود.

با انجام این مراحل، تفسیر آزمایش PTT راحت‌تر خواهد بود، زیرا نمونه به صورت استاندارد جمع‌آوری شده و نتایج دقیق خواهد بود.

---

آیا انجام تست PTT خطرناک است؟

خطرات مرتبط با تست PTT بسیار کم هستند، اما ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• غش یا سرگیجه در هنگام خونگیری

• جمع شدن خون زیر پوست (هماتوم)

• نیاز به چندین تلاش برای یافتن رگ مناسب

• عفونت خفیف در محل خونگیری

نکته: افرادی که مشکلات خونریزی دارند، کمی بیشتر در معرض خونریزی هستند، اما در کل آزمایش PTT و کاربرد آن ایمن است و عوارض جدی نادر هستند.

بیشتر بخوانید: هر آنچه باید درباره تست حساسیت و نحوه انجام آن بدانید

تفاوت آزمایش PTT و PT چیست؟

تست PTT (Partial Thromboplastin Time) و تست PT (Prothrombin Time) دو آزمایش خون برای بررسی انعقاد خون هستند. هر دو نشان می‌دهند خون شما خیلی زود یا خیلی دیر لخته می‌شود، اما مسیرهای انعقاد متفاوتی را بررسی می‌کنند .

تست PTT (Partial Thromboplastin Time)

• بررسی مسیر داخلی انعقاد خون: PTT فعالیت فاکتورهای داخلی لخته شدن خون (مثل فاکتورهای VIII، IX، XI و XII) را اندازه‌گیری می‌کند.

• تشخیص علل خونریزی غیرطبیعی: اگر خونریزی شما طولانی یا بدون دلیل است، PTT می‌تواند دلیل آن را مشخص کند.

• کنترل داروی هپارین: این دارو برای جلوگیری از لخته شدن خون تجویز می‌شود و میزان اثر آن با PTT اندازه‌گیری می‌شود.

• کاربرد در بیماری‌های خاص: در بیماری‌هایی مانند هموفیلی یا کمبود فاکتورهای انعقادی داخلی، PTT بسیار اهمیت دارد.

---

تست PT (Prothrombin Time)

• بررسی مسیر خارجی انعقاد خون: PT فعالیت فاکتورهای خارجی لخته شدن خون (مثل فاکتورهای VII، X، V و II) را بررسی می‌کند.

• تشخیص مشکلات کبدی: از آنجایی که بسیاری از فاکتورهای انعقادی در کبد تولید می‌شوند، PT می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات کبدی باشد.

• کنترل داروی وارفارین (Warfarin): داروی ضدانعقاد وارفارین برای پیشگیری از لخته شدن خون تجویز می‌شود و اثر آن با تست PT و شاخص INR (International Normalized Ratio) کنترل می‌شود.

• گزارش همراه با INR: معمولاً PT به همراه INR گزارش می‌شود تا دقت کنترل داروی وارفارین بیشتر شود.

---

جدول مقایسه ساده PTT و PT

سوالات متداول

کلام آخر

در این مطلب همه جنبه‌های تست PTT را بررسی کردیم؛ از معرفی کلی آزمایش و کاربردهای آن گرفته تا نحوه تفسیر نتایج و اهمیت آن در ارزیابی سلامت خون و سیستم انعقادی .

این تست ابزار کلیدی برای تشخیص مشکلات خونریزی یا تشکیل لخته‌های غیرطبیعی است و می‌تواند نشان دهد خون شما خیلی سریع یا خیلی کند لخته می‌شود. با انجام این آزمایش، پزشک می‌تواند اقدامات پیشگیرانه یا درمان مناسب را به شما پیشنهاد دهد و از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.

اما سلامت شما تنها محدود به وضعیت خون نیست. برای یک بررسی کامل و جامع، مجموعه چکاپ سلامتی با استفاده از پیشرفته‌ترین دستگاه آلمانی BIT، کل بدن شما را در یک ساعت و توسط پزشک متخصص بررسی می‌کند. در این آنالیز:

• تمام اندام‌ها و سیستم‌ها: قلب، مغز، کبد، معده، روده، کلیه‌ها، رحم و تخمدان‌ها، غدد و هورمون‌ها

• سیستم‌های بدن: حرکتی، اعصاب و روان، گوارش، قلب و عروق، تنفس، ایمنی و …

• فاکتورهای خونی و ویتامین‌ها

• پوست، مو، استخوان، مفاصل، عضلات و تاندون‌ها

تمام این آنالیزها به صورت غیرتهاجمی، بدون درد و بدون اشعه مضر انجام می‌شوند و در پایان، پزشک متخصص نتایج را بررسی کرده و در صورت نیاز، دارو یا درمان مناسب را تجویز می‌کند. این روش با دقت بالا مشکلات بالقوه را شناسایی می‌کند و از بروز بیماری‌ها پیشگیری می‌نماید.

✅ رضایت ۹۶٪ مراجعان از خدمات چکاپ کامل مجموعه چکاپ سلامتی نشان‌دهنده کیفیت بالای این آنالیز است.

رزرو نوبت و اطلاعات بیشتر:

• هزینه آنالیز کامل: ۵.۵ میلیون تومان + ۲۳۰ هزار تومان ویزیت پزشک

• پرداخت بیعانه: ۲ میلیون تومان برای رزرو نوبت

• مدت زمان: بررسی کامل کل بدن در یک ساعت و توسط پزشک متخصص

📌 برای رزرو نوبت سریع و بهره‌مندی از مشاوره و آنالیز کامل، کافی است روی دکمه رزرو در سایت کلیک کنید و سلامت خود را تحت نظر متخصصان مجموعه چکاپ سلامتی بررسی کنید.

• رزرو آنلاین نوبت در تهران

• رزرو آنلاین نوبت در شیراز

• رزرو آنلاین نوبت در اصفهان

• رزرو آنلاین نوبت در مشهد

• رزرو آنلاین نوبت در رشت

• رزرو آنلاین نوبت در بندر عباس

 

منابع : medlineplus