اطلاعات پزشکی

تست CPK چیست؟ جدول رنج نرمال، علت بالا یا پایین بودن (+ تفسیر)

تست CPK که با نام آزمایش کراتین فسفوکیناز نیز شناخته می‌شود، یکی از آزمایش‌های مهم خون است که میزان آنزیم CPK را در خون اندازه‌گیری می‌کند. این آنزیم در قلب، مغز و عضلات اسکلتی وجود دارد و نقش مهمی در تولید انرژی دارد. افزایش یا کاهش سطح CPK می‌تواند نشانه آسیب عضلانی، مشکلات قلبی یا اختلالات عصبی باشد.

در در این مطلب از مجله مجموعه چکاپ سلامتی، ، به طور جامع به توضیح ماهیت CPK، کاربردهای تشخیصی ایزوآنزیم‌های آن (CPK-BB، CPK-MB، و CPK-MM)، تفسیر نتایج آزمایش و علل و علائم بالا یا پایین بودن آن خواهیم پرداخت تا شما درک کاملی از این آزمایش مهم و نقش آن در حفظ سلامتی خود داشته باشید. . با ما همراه باشید تا از اهمیت این تست حیاتی و کاربردهای آن در حفظ سلامت بدن آگاه شوید و بدانید چگونه می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام بیماری‌ها باشد.

CPK چیست و چرا آزمایش می‌شود؟

CPK یا  کراتین فسفوکیناز (Creatine Phosphokinase) یک آنزیم است که بیشتر در عضلات قلب، عضلات اسکلتی (بازو، پا و بدن) و مغز وجود دارد. این آنزیم به سلول‌ها کمک می‌کند انرژی لازم برای فعالیت خود را تأمین کنند.

وقتی سلول‌های عضلانی یا عصبی دچار آسیب می‌شوند، مقدار بیشتری از این آنزیم وارد خون می‌شود. به همین دلیل، پزشکان با اندازه‌گیری سطح CPK در خون می‌توانند متوجه شوند که آیا در عضلات، قلب یا مغز آسیبی رخ داده است یا خیر.

ایزوآنزیم‌های CPK و کاربرد آن‌ها

برای دقیق‌تر شدن نتایج، تست CPK به سه نوع ایزوآنزیم تقسیم می‌شود که هر کدام در بافت خاصی غالب هستند:

  • CPK-1 (همچنین CPK-BB نامیده می‌شود) این ایزوآنزیم در بافت مغز و ریه‌ها وجود دارد. افزایش سطح آن می‌تواند نشان‌دهنده آسیب مغزی مانند سکته مغزی یا آسیب به ریه‌ها باشد.
  • CPK-2 (همچنین CPK-MB نامیده می‌شود) این ایزوآنزیم به طور عمده در عضله قلب وجود دارد. افزایش سطح آن به شدت با آسیب قلبی مرتبط است، به خصوص در موارد حمله قلبی (انفارکتوس میوکارد).
  • CPK-3 (همچنین CPK-MM نامیده می‌شود) بیشتر در ماهیچه‌های اسکلتی یافت می‌شود وقتی سلول‌های عضلانی یا عصبی دچار آسیب می‌شوند، مقدار بیشتری از این آنزیم وارد خون می‌شود. به همین دلیل، پزشکان با اندازه‌گیری سطح CPK در خون می‌توانند متوجه شوند که آیا در عضلات، قلب یا مغز آسیبی رخ داده است یا خیر.

Cpk بالا در آزمایش خون چیست

 

کاربرد و اهمیت تست CPK

عبارت تست CPK چیست؟ تست CPK (که به آن Creatine Phosphokinase یا Creatine Kinase – CK نیز گفته می‌شود) یک آزمایش خون است که میزان آنزیم کراتین‌کیناز را در خون اندازه‌گیری می‌کند. این آنزیم عمدتاً در عضلات اسکلتی، قلب، و مغز وجود دارد و نقش آن در تولید انرژی برای انقباض عضلات است.

تست CPK به دلیل حساسیت بالا به آسیب بافت، اهمیت زیادی در تشخیص و مدیریت شرایط پزشکی دارد:

  • تشخیص حمله قلبی: یکی از مهم‌ترین کاربردهای تست CPK، تشخیص زودهنگام حمله قلبی است. پس از یک حمله قلبی، سطح CPK-MB در خون به سرعت بالا می‌رود. با اندازه‌گیری این ایزوآنزیم و مقایسه آن با سایر نشانگرهای قلبی مانند تروپونین، پزشکان می‌توانند به سرعت آسیب قلبی را تأیید کنند. این آزمایش اغلب در کنار سایر روش‌های چکاپ قلب برای تأیید تشخیص استفاده می‌شود .
  • ارزیابی آسیب‌های عضلانی: این آزمایش برای تشخیص بیماری‌های عضلانی مانند دیستروفی عضلانی و رابدومیولیز (آسیب شدید عضلانی که می‌تواند منجر به نارسایی کلیه شود) ضروری است.
  • نظارت بر بیماری‌ها و درمان‌ها: پزشکان از تست CPK برای پیگیری روند بیماری‌های عضلانی مزمن یا نظارت بر عوارض جانبی برخی داروها (مانند استاتین‌ها) که ممکن است به عضلات آسیب بزنند، استفاده می‌کنند.
  • افتراق علت درد: به عنوان مثال، در بیمارانی که با درد قفسه سینه مراجعه می‌کنند، اندازه‌گیری CPK-MB می‌تواند به افتراق درد ناشی از حمله قلبی از سایر علل مانند درد عضلانی یا اضطراب کمک کند.

تست CPK

بیشتر بخوانید: چکاپ بانوان با دستگاه BIT

نحوه انجام تست CPK

اگر در مورد نحوه انجام تست CPK کنجکاو هستید، باید بگوییم که برای این آزمایش، نمونه خون لازم است. یک متخصص بهداشت (فلِباتومیست) از ورید شما در بازو نمونه‌گیری می‌کند. اگر در بیمارستان بستری هستید، تست CPK ممکن است طی ۲ یا ۳ روز تکرار شود تا پزشک بتواند تغییرات سطح آنزیم را بررسی کند.  تست CPK می‌تواند نشانه‌های اولیه آسیب را آشکار کند و به پزشک در پیگیری روند بهبودی کمک کند.

مراحل انجام آزمایش

  • ضدعفونی محل نمونه‌گیری (معمولاً بازو یا پشت دست).

  • بستن کش (تورنیکه) برای برجسته شدن رگ.

  • کشیدن حدود ۲ تا ۵ میلی‌لیتر خون با سرنگ استریل.

  • پانسمان محل پس از خون‌گیری.

  • ارسال نمونه به آزمایشگاه برای بررسی CPK و جداسازی ایزوآنزیم‌ها (CPK1، CPK2، CPK3) با روش الکتروفورز.

مراحل آماده شدن برای انجام تست

در بیشتر موارد به آمادگی خاصی نیاز نیست. در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید به پزشک خود بگویید. برخی از داروها می‌توانند با نتایج آزمایش تداخل داشته باشند و تفسیر کراتین فسفوکیناز را مشکل کنند. داروهایی که می‌توانند سطح CPK را افزایش دهند عبارتند از:

  • الکل
  • آمفوتریسین بی (Amphotericin B)
  • داروهای بیهوشی خاص
  • کوکائین
  • داروهای فیبرات
  • استاتین‌ها (Statins)
  • استروئیدها (Steroids) مانند دگزامتازون (Dexamethasone)

نکته: البته داروهای دیگری نیز ممکن است در این لیست قرار بگیرند که در اینجا به آنها اشاره نشده است.

آیا تست CPK دردناک است؟ هنگامی که سوزن برای خونگیری وارد می‌شود، ممکن است درد خفیفی احساس کنید. برخی از افراد فقط احساس گزگز یا سوزش می‌کنند. پس از آن، ممکن است در ناحیه‌ای که از آن خون گرفته‌اند، مقداری ضربان وجود داشته باشد.

نحوه انجام تست CPK

محدوده نرمال CPK در بزرگسالان

بهترین کار برای تفسیر آزمایش CPK، مشورت با یک پزشک متخصص است. با این حال، مقادیر نرمال CPK ممکن است در آزمایشگاه‌های مختلف کمی متفاوت باشد. این تفاوت‌ها ممکن است به دلیل استفاده از روش‌های اندازه‌گیری متفاوت باشد. به طور کلی، مجموع مقادیر نرمال CPK برای بزرگسالان در محدوده ۱۰ تا ۱۲۰(U/L) در نظر گرفته می‌شود.  تست CPK به پزشکان کمک می‌کند تا وضعیت سلامتی شما را ارزیابی کنند.

طبق منابع معتبر پزشکی مانند Care Hospitals، محدوده نرمال CPK در بزرگسالان به صورت زیر تعریف می‌شود:

  • مقدار طبیعی CPK : حدود ۱۰ تا ۱۲۰ واحد در لیتر خون U/L 

  • در برخی منابع معتبر مانند Apollo Hospitals بازه مرجع ۲۰ تا ۲۰۰ U/L هم گزارش شده است.

  • این اختلاف ناشی از روش آزمایش و جمعیت مورد بررسی است.

این تست به پزشکان کمک می‌کند تا وضعیت سلامت عضلات، قلب و مغز را بررسی و تشخیص دقیق‌تری ارائه دهند.

جدول تفسیر مقادیر CPK در خون

وضعیت احتمالی محدوده (U/L) توضیحات
طبیعی  ۱۰–۱۲۰ یا

۲۰–۲۰۰

نشان‌دهنده عملکرد طبیعی بدن و عدم وجود آسیب یا استرس شدید عضلانی
بالا >200 بیانگر آسیب عضلانی، سکته قلبی، آسیب مغزی یا فعالیت ورزشی بسیار شدید
پایین <10 به ندرت اهمیت بالینی دارد؛ ممکن است ناشی از سوءتغذیه، کاهش توده عضلانی یا بی‌تحرکی طولانی باشد

تفسیر آزمایش CPK

چگونه می‌توان نتیجه آزمایش CPK را تفسیر کرد؟ در بهترین حالت بهتر است برای تفسیر آزمایش CPK، به یک پزشک متخصص مراجعه کنید. اما به طور کلی، مجموع مقادیر نرمال CPK عبارت است از ۱۰–۱۲۰  U/L یا ۲۰–۲۰۰  U/L .  محدوده مقادیر نرمال ممکن است در آزمایشگاه‌های مختلف کمی متفاوت باشد. 

  • سطح پایین CPK: سطوح کمتر از ۱۰ U/L ممکن است نشان‌دهنده کمبود تغذیه، بیماری‌های کبدی یا ضعف شدید عضلانی باشد.
  • سطح بالا CPK: سطوح بالاتر از ۲۰۰ U/L نشان‌دهنده آسیب به بافت‌های مغز، قلب، ریه‌ها یا عضلات اسکلتی است. برای تشخیص دقیق‌تر، ایزوآنزیم‌های CPK اندازه‌گیری می‌شوند:
    • افزایش CPK1 (CPK-BB): معمولاً به آسیب مغزی، سکته مغزی، یا آسیب به ریه‌ها مربوط است.
    • افزایش CPK2 (CPK-MB): این ایزوآنزیم به طور خاص برای تشخیص سکته قلبی و التهاب عضله قلب (میوکاردیت) کاربرد دارد.
    • افزایش CPK3 (CPK-MM): این نوع بیشتر با آسیب‌های عضلات اسکلتی در ارتباط است، مانند دیستروفی عضلانی، سوختگی‌ها، یا تروماهای فیزیکی.

تست CPK

علل بالا بودن CPK و نشانه‌ها

سطوح بالای CPK در آزمایش خون، که به آن هایپرکراتینینمی (Hypercreatininemia) نیز گفته می‌شود، نشانه‌ای مهم از آسیب به بافت‌های عضلانی است. این وضعیت می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد:

علل بالا رفتن CPK

  • آسیب‌های فیزیکی و تروما: تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع، سوختگی‌های شدید و جراحی‌های بزرگ که باعث له شدن یا پارگی ماهیچه‌ها می‌شوند، از شایع‌ترین علل افزایش CPK هستند. این آسیب‌ها باعث آزاد شدن مقادیر زیادی از آنزیم CPK در خون می‌شوند.
  • ورزش شدید: فعالیت‌های فیزیکی سنگین و طولانی‌مدت مانند ماراتن، وزنه‌برداری شدید، یا تمرینات استقامتی می‌تواند به فیبرهای عضلانی آسیب برساند و سطح CPK را به طور موقت بالا ببرد. این موضوع یکی از مواردی است که در چکاپ‌های تخصصی ورزشکاران مورد توجه قرار می‌گیرد. در ورزشکاران، تفسیر آزمایش CPK باید با در نظر گرفتن نوع و شدت تمرینات انجام شود.
  • بیماری‌های عضلانی: برخی بیماری‌های ارثی یا اکتسابی مانند دیستروفی‌های عضلانی، درماتومیوزیت، پلی‌میوزیت و رابدومیوزیس مستقیماً به بافت عضلانی آسیب می‌زنند و باعث افزایش پایدار CPK می‌شوند. انجام تست CPK برای تشخیص و پیگیری این بیماری‌ها ضروری است.
  • حمله قلبی: همانطور که پیشتر اشاره شد، افزایش CPK-MB نشانگر آسیب به عضله قلب است. بنابراین، بالا بودن این ایزوآنزیم می‌تواند نشانه حمله قلبی باشد. پزشکان معمولاً چندین تست CPK را در فواصل زمانی مختلف برای تأیید تشخیص انجام می‌دهند.
  • عوامل دیگر: شوک الکتریکی، تشنج‌های شدید، عفونت‌های عضلانی، برخی داروها مانند استاتین‌ها (برای کاهش کلسترول) و مصرف الکل یا مواد مخدر نیز می‌توانند سطح CPK را بالا ببرند.

نشانه‌های بالا بودن CPK

نشانه‌های بالا بودن CPK به علت اصلی بستگی دارد. برخی از این نشانه‌ها عبارتند از:

  • درد عضلانی: درد عضلانی ممکن است خفیف یا شدید باشد و به صورت موضعی در ناحیه آسیب‌دیده یا به صورت گسترده در کل بدن احساس شود. این درد می‌تواند با لمس کردن یا حرکت تشدید شود.
  • ضعف عضلانی: ضعف عضلانی یکی از رایج‌ترین نشانه‌هاست که ممکن است با بی‌حسی یا گزگز همراه باشد. این ضعف می‌تواند به صورت ناگهانی یا تدریجی در عضلات مختلف بدن ظاهر شود.
  • گرفتگی یا اسپاسم عضلانی: احساس گرفتگی یا انقباض ناخواسته در عضلات که می‌تواند همراه با درد باشد.
  • ادرار تیره رنگ: این نشانه جدی معمولاً در شرایطی مانند رابدومیولیز رخ می‌دهد، که به دلیل نشت پروتئین از فیبرهای عضلانی آسیب‌دیده به داخل خون و سپس دفع آن از طریق کلیه‌ها ایجاد می‌شود.
  • مشکلات تعادلی: در برخی موارد، آسیب به عضلات می‌تواند باعث مشکلات تعادلی شود.
  • علائم مرتبط با حمله قلبی: اگر علت بالا بودن CPK مربوط به قلب باشد، نشانه‌هایی مانند درد در قفسه سینه، تنگی نفس، تهوع و خستگی شدید ممکن است بروز کند.

تست CPK

علل پایین بودن CPK و نشانه‌ها

اگرچه افزایش CPK رایج‌تر است، اما سطح پایین این آنزیم نیز می‌تواند نشانگر برخی مشکلات باشد و تفسیر کراتین فسفوکیناز در این حالت نیازمند توجه ویژه است.

علل کاهش CPK

  • کاهش توده عضلانی: افرادی که به دلیل سن، بی‌تحرکی طولانی‌مدت یا بیماری‌هایی که باعث تحلیل عضلانی می‌شوند (مانند دیستروفی عضلانی پیشرفته)، توده عضلانی خود را از دست داده‌اند، ممکن است سطح CPK پایینی داشته باشند.
  • بیماری‌های کبدی: کبد در متابولیسم پروتئین‌ها نقش دارد و آسیب‌های شدید کبدی می‌توانند بر تولید آنزیم‌ها از جمله CPK تأثیر بگذارند.
  • سوءتغذیه شدید: کمبودهای تغذیه‌ای، به خصوص کمبود پروتئین، می‌تواند بر عملکرد و سلامت عضلات تأثیر منفی بگذارد و در نتیجه سطح CPK را کاهش دهد. این تست CPK می‌تواند نشان‌دهنده وضعیت کلی بدن باشد.
  • بیماری‌های روماتیسمی: در برخی بیماری‌های روماتیسمی، ممکن است فعالیت آنزیمی CPK کاهش یابد.

نشانه‌های پایین بودن CPK

نشانه‌های مستقیم و مشخصی برای پایین بودن CPK وجود ندارد و این شرایط معمولاً با علائم بیماری زمینه‌ای مرتبط هستند:

  • خستگی مفرط: احساس خستگی دائمی و بی‌حالی که به دلیل کاهش توانایی عضلات برای تولید انرژی است.
  • درد و تحلیل عضلانی: درد عضلانی و تحلیل تدریجی عضلات به دلیل کاهش CPK که می‌تواند به دلیل کاهش توده عضلانی رخ دهد.
  • ضعف در فعالیت‌های روزمره: انجام فعالیت‌های ساده‌ای مانند بلند کردن اشیاء یا بالا رفتن از پله‌ها به دلیل ضعف عضلانی دشوار می‌شود. پایین بودن CPK به تنهایی یک تشخیص قطعی نیست و نیاز به بررسی‌های بیشتر توسط پزشک دارد تا علت اصلی آن مشخص شود.

مقایسه ایزوآنزیم‌ها (CPK-BB | MB | MM)

همانطور که پیش‌تر در مقاله به آن اشاره شد، آنزیم کراتین فسفوکیناز (CPK) از سه نوع ایزوآنزیم اصلی تشکیل شده که هر کدام در بافت‌های خاصی بیشتر یافت می‌شوند. شناسایی نوع CPK بالا در خون، به پزشک کمک می‌کند تا منبع آسیب را به درستی تشخیص دهد. برای تفسیر کراتین فسفوکیناز به صورت دقیق‌تر، در ادامه به بررسی کاربرد تشخیصی هر یک از این ایزوآنزیم‌ها می‌پردازیم.

CPK-1 (CPK-BB)

این ایزوآنزیم که به CPK مغز-مغز (Brain-Brain) نیز معروف است، به طور عمده در بافت مغز و ریه‌ها یافت می‌شود. افزایش سطح آن معمولاً نشانگر آسیب به این نواحی است. 

  • افزایش آن می‌تواند ناشی از: سکته مغزی، آسیب مغزی تروماتیک (TBI)، جراحی مغز، صرع و در برخی موارد، سرطان ریه باشد.

  • کاربرد تشخیصی: در بررسی و تشخیص بیماری‌های نورولوژیک و آسیب‌های مغزی استفاده می‌شود و به پزشک کمک می‌کند منبع آسیب از بافت عصبی یا ریه تشخیص داده شود.


CPK-2 (CPK-MB)

این ایزوآنزیم به طور اختصاصی در عضله قلب یافت می‌شود. به همین دلیل، CPK-MB به عنوان یک نشانگر مهم و حیاتی برای تشخیص حملات قلبی استفاده می‌شود.

  • افزایش آن می‌تواند ناشی از: انفارکتوس میوکارد (حمله قلبی). در موارد حمله قلبی، سطح CPK-MB معمولاً ۳ تا ۶ ساعت پس از شروع درد قفسه سینه بالا می‌رود، در ۱۲ تا ۲۴ ساعت به اوج خود می‌رسد و طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت به حالت طبیعی باز می‌گردد. همچنین، میوکاردیت (التهاب عضله قلب) نیز می‌تواند باعث افزایش سطح آن شود.

  • کاربرد تشخیصی: یکی از مهم‌ترین مارکرهای تشخیص زودهنگام حمله قلبی (MI) و افتراق درد قفسه سینه قلبی از علل غیرقلبی است.


CPK-3 (CPK-MM)

این ایزوآنزیم که از همه رایج‌تر است، در ماهیچه‌های اسکلتی (ماهیچه‌هایی که به استخوان‌های شما متصل هستند) یافت می‌شود. افزایش آن اغلب به دلیل آسیب فیزیکی به عضلات است.

  • افزایش آن می‌تواند ناشی از: آسیب‌های فیزیکی مانند تصادفات، سوختگی‌های شدید، تزریق عضلانی، رابدومیولیز (از بین رفتن فیبرهای عضلانی) و دیستروفی عضلانی. ورزش‌های بسیار سنگین مانند ماراتن یا وزنه‌برداری شدید نیز باعث افزایش موقت آن می‌شوند.

  • کاربرد تشخیصی: در تشخیص بیماری‌های عضلانی، رابدومیولیز و افتراق درد یا ضعف عضلانی ناشی از آسیب‌های عضلانی از مشکلات قلبی یا مغزی کاربرد دارد.

برای آشنایی با روش‌های پیشگیری و ارزیابی سلامت مغز، مطالعه مقاله بهترین تست‌های سلامت مغز از نگاه متخصصان مغز و اعصاب توصیه می‌شود.


جدول خلاصه‌ای از محل و کاربرد تشخیصی ایزوآنزیم‌ها

نوع ایزوآنزیم محل اصلی علل شایع افزایش سطح کاربرد تشخیصی
CPK-1 (BB) مغز، ریه‌ها سکته مغزی، آسیب مغزی، صرع تشخیص آسیب‌های مغزی و ریوی
CPK-2 (MB) قلب حمله قلبی، میوکاردیت تشخیص حمله قلبی و مشکلات قلبی
CPK-3 (MM) عضلات اسکلتی آسیب‌های عضلانی، ورزش شدید، دیستروفی عضلانی تشخیص بیماری‌های عضلانی و رابدومیولیز

تفسیر کراتین فسفوکیناز

عوامل مؤثر بر نتایج آزمایش CPK

برای تفسیر آزمایش CPK به صورت دقیق و قابل اعتماد، پزشک علاوه بر نتایج آزمایش، عوامل متعددی را نیز در نظر می‌گیرد. این عوامل می‌توانند به صورت موقت یا پایدار بر سطح CPK تأثیر بگذارند. به همین دلیل، اطلاع‌رسانی کامل به پزشک در مورد این موارد بسیار حیاتی است. این تست CPK به کمک این اطلاعات مکمل، ارزشمندتر می‌شود.

عوامل فیزیولوژیک و سبک زندگی

  • ورزش شدید و فعالیت بدنی: یکی از شایع‌ترین دلایل افزایش موقت CPK، ورزش‌های سنگین و غیرمعمول است. فعالیت‌های شدید مانند ماراتن، وزنه‌برداری سنگین، تمرینات استقامتی یا حتی پیاده‌روی طولانی‌مدت در افراد غیرورزشکار می‌تواند باعث پارگی‌های میکروسکوپی در فیبرهای عضلانی و در نتیجه آزاد شدن CPK به خون شود. توصیه می‌شود قبل از تست CPK از فعالیت بدنی شدید پرهیز کنید.
  • توده عضلانی و جنسیت: افراد با توده عضلانی بیشتر، به طور طبیعی سطح CPK بالاتری دارند. به همین دلیل، مردان معمولاً CPK بیشتری نسبت به زنان دارند.
  • نژاد: برخی مطالعات نشان داده‌اند که افراد با نژاد آفریقایی-آمریکایی به طور طبیعی سطح CPK بالاتری دارند.

داروها و تزریقات

  • استاتین‌ها (Statins): این داروها که برای کاهش کلسترول استفاده می‌شوند، در برخی افراد باعث درد و آسیب عضلانی و در نتیجه افزایش CPK می‌شوند.
  • داروهای بیهوشی: برخی از داروهای بیهوشی می‌توانند در طول یا پس از جراحی باعث افزایش موقت سطح CPK شوند.
  • تزریق عضلانی: حتی یک تزریق ساده در عضله می‌تواند باعث آسیب موضعی به فیبرهای عضلانی و بالا رفتن موقتی CPK شود.
  • سایر داروها و مواد: مصرف الکل، کوکائین، آمفوتریسین B، و برخی استروئیدها نیز می‌توانند بر سطح CPK تأثیر بگذارند.

شرایط پزشکی و سایر عوامل

  • آسیب‌های فیزیکی و تروما: هرگونه آسیب شدید به عضلات، از جمله سوختگی‌ها، تصادفات، و ضربه به بافت‌های عضلانی، به سرعت باعث افزایش قابل توجه CPK می‌شود.
  • تشنج و صرع: انقباضات شدید عضلانی در حین تشنج می‌تواند منجر به آسیب عضلانی و افزایش CPK شود.
  • جراحی: جراحی‌های بزرگ، به خصوص آن‌هایی که نیاز به برش عضلات دارند، به طور طبیعی سطح CPK را بالا می‌برند.

با در نظر گرفتن این عوامل، پزشک می‌تواند تفسیر کراتین فسفوکیناز را به درستی انجام دهد و از تشخیص نادرست جلوگیری کند.

آزمایش CPK برای چه بیماری‌هایی تجویز می‌شود؟

پزشکان معمولاً آزمایش CPK را در شرایطی تجویز می‌کنند که احتمال آسیب یا التهاب در عضلات یا قلب وجود داشته باشد. مهم‌ترین بیماری‌ها و شرایطی که نیاز به این تست دارند شامل:

  1. بیماری‌های قلبی:

    • بررسی سکته قلبی (MI)

    • تشخیص آسیب عضله قلب در اثر بیماری عروق کرونر

    • کنترل روند بهبود بعد از حمله قلبی

  2. بیماری‌های عضلانی:

    • میوپاتی‌ها (بیماری‌های تخریب‌کننده عضلات)

    • دیستروفی عضلانی

    • التهاب عضلات (میوزیت)

    • رابدومیولیز (تخریب شدید بافت عضلانی)

  3. آسیب‌های فیزیکی و جراحی:

    • پس از آسیب شدید عضلات یا ضربه

    • بعد از جراحی‌های سنگین که احتمال آسیب عضلانی وجود دارد

  4. بیماری‌های عصبی – عضلانی:

    • اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS)

    • پلی‌میوزیت یا درماتومیوزیت

  5. شرایط دیگر:

    • مسمومیت دارویی (مثل استاتین‌ها)

    • تشنج‌های شدید یا طولانی‌مدت

نحوه انجام تست CPK

سوالات متداول

محدوده نرمال CPK معمولاً بین ۱۰ تا ۱۲۰ واحد در لیتر (U/L) است. است. اما باید توجه داشت که این مقادیر می‌توانند بر اساس عواملی مانند سن، جنسیت، نژاد، میزان توده عضلانی و سطح فعالیت بدنی هر فرد متفاوت باشند. تفسیر آزمایش CPK باید توسط یک پزشک انجام شود، زیرا او می‌تواند نتایج را با توجه به شرایط فردی شما و محدوده مرجع آزمایشگاه تطبیق دهد.

سطوح بالای CPK اغلب به دلیل آسیب فیزیکی به عضلات اسکلتی، مانند ورزش‌های شدید، تصادفات یا جراحی است. همچنین، بیماری‌های عضلانی مانند دیستروفی و رابدومیولیز، و برخی شرایط پزشکی مانند سکته قلبی و سکته مغزی می‌توانند باعث افزایش CPK شوند. داروهایی مانند استاتین‌ها نیز می‌توانند بر آن تأثیر بگذارند. در مقابل، سطوح پایین CPK ممکن است به دلیل کمبودهای تغذیه‌ای، نارسایی کبد یا تضعیف طولانی‌مدت عضلات باشد.

تست CPK می‌تواند سه نوع ایزوآنزیم مختلف را اندازه‌گیری کند که هر کدام منبع متفاوتی دارند:

  • CPK-MB: این ایزوآنزیم به طور خاص در عضله قلب یافت می‌شود و افزایش آن نشانگر قوی آسیب قلبی است.
  • CPK-MM: این ایزوآنزیم رایج‌ترین نوع CPK است و عمدتاً در عضلات اسکلتی قرار دارد. افزایش آن نشان‌دهنده آسیب به عضلات اسکلتی است که می‌تواند ناشی از تروما، ورزش شدید یا بیماری‌های عضلانی باشد.
  • CPK-BB: این نوع در بافت‌های مغز و ریه‌ها یافت می‌شود. افزایش آن کمتر رایج است و ممکن است نشان‌دهنده آسیب به این بافت‌ها باشد.

نتیجه گیری

در این مقاله، به بررسی جامع تست CPK، از تعریف و کاربرد آن گرفته تا شناسایی انواع ایزوآنزیم‌های آن (CPK-BB، CPK-MB، و CPK-MM) و دلایل بالا یا پایین بودن سطح آن پرداختیم.

این آزمایش یک ابزار حیاتی برای تشخیص آسیب‌های عضلانی، قلبی و مغزی است. به خاطر داشته باشید  که تفسیر آزمایش CPK باید توسط پزشک و با در نظر گرفتن سایر علائم و شرایط بالینی صورت گیرد، چرا که هرگونه انحراف از محدوده نرمال می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل زمینه‌ای در بدن شما باشد که نیاز به پیگیری دارد.

چرا چکاپ کامل سلامت با دستگاه BIT بهترین راه حل است؟

در مجموعه چکاپ سلامتی، ما معتقدیم پیشگیری بهتر از درمان است. اگر نتیجه آزمایش شما خارج از محدوده نرمال است یا نگران سلامت خود هستید، انجام یک چکاپ کامل برای بررسی دقیق‌تر وضعیت سلامتتان امری حیاتی است. ما کامل‌ترین چکاپ ممکن را با استفاده از دستگاه پیشرفته و آلمانی BIT ارائه می‌دهیم که ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد:

  • آنالیز کامل در یک ساعت: کل بدن شما، از تمام اندام‌های داخلی (قلب، مغز، کبد، کلیه‌ها، ریه‌ها و…) تا سیستم‌های حیاتی (گوارش، اعصاب، ایمنی و…) و حتی فاکتورهای خونی و ویتامین‌ها، در یک ساعت و در سطح سلولی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
  • غیرتهاجمی و بدون درد: این آنالیز از طریق امواج الکترومغناطیس و بدون نیاز به خون‌گیری، بیهوشی یا اشعه مضر انجام می‌شود.
  • توسط پزشکان متخصص: تمام مراحل آنالیز توسط پزشکانی انجام می‌شود که دوره‌های تکمیلی کار با دستگاه را در کشور آلمان گذرانده‌اند.
  • تشخیص دقیق و ریشه‌یابی: دستگاه BIT قادر است اختلالات و مشکلات بالقوه را حتی قبل از بروز علائم بالینی در شما تشخیص دهد و به ریشه‌یابی آن‌ها کمک کند.
  • سابقه درخشان: با بیش از ۱۲ سال سابقه فعالیت و ۵۰ هزار مراجعه‌کننده، توانسته‌ایم رضایت ۹۶ درصدی مراجعین را کسب کنیم.

اگر نتیجه تفسیر آزمایش CPK شما خارج از محدوده است یا به دنبال یک ارزیابی جامع برای حفظ سلامت خود هستید، همین حالا با مشاورین ما در چکاپ سلامت تماس بگیرید. مشاورین ما شما را برای رزرو نوبت آنالیز کامل با دستگاه BIT راهنمایی خواهند کرد تا با خیالی آسوده از وضعیت کامل بدنتان مطلع شوید.

منابع :  Apollo, Care Hospitals

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا