بهترین تست های سلامت ریه به روش ساده و تخصصی

یکی از مواردی که افراد با عارضه‌های ریوی یا قصد چکاپ ریه کنجکاو هستند درباره آن بدانند این است که بهترین تست های سلامت ریه چه هستند؟ در این مطلب از مجله مجموعه چکاپ سلامتی با معرفی تست سلامت برای ریه همراه شما می‌شویم.

ریه‌ یکی از مهم‌ترین اعضای بدن انسان است که وظیفه تبادل گاز را در بدن انسان دارد‌. این عضو از بدن با جذب اکسیژن و دفع همزمان دی اکسید کربن فرآیند تنفس را انجام می‌دهد. هر گونه آسیب به ریه سبب می‌شود تا تنفس افراد دچار اختلال و در موارد شدیدتر حتی موجب مرگ شود. بنابراین انجام تست سلامت برای ریه بسیار واجب است، زیرا سلامت کل بدن انسان را تضمین می‌کند. آزمایش سلامت این عضو بدن به وسیله روش‌های مختلفی انجام می‌شود تا وضعیت بافت‌ها، میزان ظرفیت هوا و البته توانایی انجام فرآیند تنفس به صورت درست را اندازه‌گیری کند.

در این مطلب نیز ضمن ارائه اطلاعاتی درباره این عضو بدن و بیماری‌هایی که ممکن است با آن مواجه شود، تست های سلامت ریه را نیز به شما معرفی می‌کنیم.

چگونه از سلامت ریه های خود مطمئن شویم؟

پیش از این اشاره کردیم که ریه وظیفه تبادل گاز در بدن را دارد و از جمله اندام‌های مرکزی سیستم‌ تنفسی انسان است. ریه‌ها با کل بدن، از جمله قلب همکاری دارند تا جریان خون به درستی اتفاق بیافتد و در نتیجه سلول‌های انسان عملکرد بهتری داشته باشند. اگر سابقه بیماری‌های وراثتی ریوی ندارید و می‌توانید به راحتی تنفس انجام دهید، ریه‌های احتمالا سالمی دارید.

همچنین یکی از نشانه‌های دیگر ریه‌های سالم، انجام فعالیت‌های شدید و ورزشی بدون به چالش کشیده شدن تنفس است. به علاوه داشتن سبک زندگی سالم و دوری از دخانیات نیز می‌تواند نشانگر این باشد که ریه‌های شما در سلامت قرار دارند. اما اگر می‌خواهید در این زمینه خاطر جمع شوید، تست ریه می‌تواند به شما کمک کند.

تست ریه چه چیزی را نشان می دهد؟

ریه را می‌توان به وسیله آزمون‌های مختلفی از نظر سلامت بررسی کرد. بدین منظور از تست‌های ریه کمک می‌گیرند تا میزان حجم و سرعت جریان هوا در ریه‌ها مشخص شوند. عملکرد ریه در حالت‌های دم و بازدم ارزیابی خواهد شد و همچنین پزشکان به وسیله آزمایشات مخصوص سلامت بافت ریه را نیز مورد ارزیابی قرار می‌دهند.  به طور کلی آزمایشات ریوی وضعیت دقیقی از ساختار و عملکرد ریه به پزشکان نشان می‌دهند.

نشانه های ریه سالم و ناسالم

این روزها که در شهرهای صنعتی با کمبود هوای پاک و مشکلات آلودگی هوا روبه‌رو هستیم، بهتر است درباره علائم ریه سالم و ناسالم بیشتر بدانیم. این کار باعث می‌شود که به نشانه‌ها توجه بیشتری داشته و در صورت بروز هر گونه مشکل سریعا برای تست عملکرد ریه و درمان مشکلات آن به پزشک مراجعه نماییم. به طوری کلی از علائم ریه ناسالم می‌توان به:

• درد پشت شانه و شانه
• سرفه‌های مداوم و مکرر
• تنگی نفس در شرایط عادی یا چالش‌برانگیز
• زردی در ناحیه چشم و پوست
• احساس خستگی مداوم و کمبود انرژی
• افزایش مخاط و تغییر رنگ یا خونی شدن آن
• شنیدن صدای خس خس در قفسه سینه
• احساس درد و تورم در پاها

اشاره کرد. هر یک از نشانه‌هایی که به آن اشاره کردیم، می‌توانند جز علائم ناسالم بودن ریه باشند. بنابراین در صورتی که هر یک از آنها را در زمان مشخصی حس کردید، برای بررسی بیشتر سلامت ریه‌های خود، اقدام کنید.

انواع بیماری های ریوی

ریه ممکن است در طول زمان با بیماری‌های مختلفی روبه‌رو شود. برخی از این بیماری‌ها خفیف هستند و برخی دیگر از آنها شدید و جدی. در ادامه چند بیماری شایع و متداول ریوی و علائم آنها را به شما معرفی می‌کنیم. شما می‌توانید از طریق روش های تست سلامت ریه ابتلا به این بیماری را بررسی نمایید.

آسم

آسم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ریوی است که به وسیله تست عملکرد ریه می‌توانید از وجود آن باخبر شوید. این بیماری مزمن در راه‌های هوایی در ریه‌ها به نام لوله‌های برونش ایجاد می‌شود و با ایجاد التهاب در این لوله‌ها آنها را حساس می‌کند. در نتیجه این اتفاق ریه فرد ضعیف شده و در مواجهه با دود، آلودگی هوا، کپک، آلرژن‌ها و مواد شیمیایی واکنش نشان می‌دهد.

انسداد ریوی

یکی دیگر از بیماری‌های مزمن ریه، انسداد ریوی (COPD) به شمار می‌آید. علت به وجود آمدن این بیماری قرار گرفتن در معرض آلاینده‌ها و مصرف دخانیات است. دلایل انسداد ریوی دو بیماری آمفیزیم و برونشیت هستند. فرد مبتلا به انسداد ریوی مدام با تنگی نفس مواجه می‌شود و خس خس سینه دارد.

سرطان ریه

یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ریوی، سرطان ریه است. علت این بیماری رشد و تکثیر سلول‌های بدخیم در ریه و بافت‌های مجاور آن است. سرطان ریه در دو نوع سلول کوچک و سلول غیر کوچک وجود دارد که نوع دوم آن شایع‌تر است. تغییر در ظاهر انگشتان، اختلال در بلع، خس خس سینه، تورم صورت و گردن، تهوع، سردرد و درد مداوم قفسه سینه از علائم سرطان ریه است.

آنفولانزا و ذات الریه

آنفولانزا اگرچه چندان بیماری خطرناکی نیست اما با ایجاد عفونت تنفسی توسط ویروس می‌تواند به ریه در مواردی آسیب جدی وارد کند. اما پنومونی یا ذات‌الریه یک بیماری ریوی خطرناک محسوب می‌شود که عامل آن باکتری، ویروس و قارچ است.  در پنومونی مایعات در ریه‌ها جمع شده و تنگی نفس به سراغ فرد می‌آید. البته هر دو این بیماری‌ها با واکسن قابل کنترل هستند.

آمبولی ریه

آمبولی ریه اگرچه بیماری متداولی برای ریه نیست اما جز بیماری‌های معروف ریوی محسوب می‌شود. در این بیماری خون لخته شده و از قسمت‌های دیگر بدن به سمت ریه می‌رود. در نتیجه رگ‌های خونی در ریه‌ها مسدود می‌شوند و بر روی جریان اکسیژن در خون اثر می‌‌گذارد. علائم آمبولی ریه درد در ساق یا ران پا، ضربان قلب بالا، اضطراب، تنگی نفس و مخاط خونی است. اگر در زمان درست تست عملکرد ریه انجام نشود، آمبولی ممکن است باعث مرگ شود.

فشار خون ریوی

یکی از بیماری‌های نه چندان شایع ریوی، بیماری فشار خون ریوی است. در این بیماری فشار خون شریان‌ها به حدی زیاد است که بر جریان خون اثر گذاشته و نتیجه آن کاهش جریان اکسیژن در خون می‌شود. ورم مچ پا و ساق پا، رنگ پوست و لب کبود، درد و فشار قفسه سینه و خستگی زیاد از علائم این بیماری است.

انواع تست های سلامت ریه

حال به سراغ مسئله اصلی و اینکه چگونه از سلامت ریه مطلع شویم، می‌رویم‌. مسئله اصلی این است که چند راه برای آسیب‌شناسی در ریه وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم. به علاوه درباره اینکه تست ریه سالم چگونه است، نیز اطلاعاتی به شما خواهیم داد.

اسپیرومتری؛ از متداول ترین و بهترین تست های سلامت ریه

حتما با دیدن این عنوان از خود می‌پرسید، اسپیرومتری یا تست ریه چیست؟ در پاسخ باید بگوییم که اسپیرومتری که به اختصار آن را PFT می‌خوانند، یک دستگاه است که بیمار با دمیدن در دهانه پلاستیکی آن تست را انجام می‌دهد. این تست عمدتا برای افراد دارای آسم و انسداد ریه تجویز می‌شود و در آن ظرفیت تنفسی شش‌ها اندازه‌گیری و ثبت می‌شود. فرد برای انجام این آزمایش باید نفسی عمیق کشیده و بازدم خود را درون دستگاه با شدت انجام دهد.

تست ورزش قلبی ریوی

تست ورزش قلبی ریوی (CPET) بهترین آزمایش برای ریه و قلب است که در آن توانایی فرد در ورزش و عملکرد قلب‌ها و ریه‌های او بررسی می‌شود. در این آزمایش فرد باید روی تردمیل یا دوچرخه ثابت فعالیت انجام دهد تا میزان اکسیژنی که برای آن حرکت خاص استفاده می‌کند، اندازه‌گیری شود.

تست ظرفیت انتشار

کیسه‌های کوچک هوای داخل ریه‌ها، آلوئول نام دارند و در این تست عملکرد ریه سعی می‌شود تا عملکرد آنها بررسی شود. در طی انجام این آزمایش فرد باید مونوکسید کربن تنفس کند. دستگاه تست ظرفیت انتشار بعد از انجام این تست میزان اکسیژن و دی‌اکسید کربنی که به جریان خون توسط ریه‌های شما منتقل خواهد شد را اندازه‌گیری می‌کند.

تست پلتیسموگرافی

یکی از بهترین تست های سلامت ریه تست پلتیسموگرافی است. در هنگام انجام این آزمایش شما باید در یک غرفه کوچک بنشینید یا بایستید. سپس در یک دهانی نفس بکشید. پزشک حجم گاز موجود در ریه‌های شما را ارزیابی می‌کند که به آن حجم ریه نیز می‌گویند.

تست تحریک برونش

تحریک برونش یک تست سلامت ریه با تنفس است که میزان حساسیت‌ ریه‌های شما را مشخص می‌کند. این آزمایش عمدتا برای تشخیص آسم کاربرد دارد. سه روش برای تست تحریک برونش تعبیه شده‌اند. در روش اول فرد در مقابل عوامل محرک آسم قرار می‌گیرد تا واکنش وی بررسی شود. روش دوم با استفاده از تردمیل و فعالیت ورزشی است که میزان واکنش راه‌های هوایی فرد بررسی می‌شود. سومین روش نیز استفاده و استنشاق دوزهای فزاینده‌ای از متاکولین شیمیایی است که تحریک‌پذیری با آن می‌تواند ابتلا یا عدم ابتلا به آسم را ثابت کند.

تست نیتریک اکساید بازدمی

روش دیگر تست ریه های سالم، تست نیتریک اکساید بازدمی است. در این روش نیز مانند اسپیرومتری دمی عمیق گرفته و بازدم قوی خود را در دهانی متصل به مانیتوری که میزان اکسید نیتریک موجود در نفس شما مشخص می‌کند، بیرون می‌دهید. این تست برای تشخیص آسم یا آلرژی استفاده می‌شود.

آزمایش خون ریه و تفسیر نتایج آن؛ از معتبرترین و بهترین تست های سلامت ریه

یکی دیگر از انواع تست ریه، آزمایش خون است. این آزمایش که شامل:

• شمارش کامل خون (CBC)
• CRP (C-Reactive Protein)
• D-dimer
• گازهای خون شریانی (ABG)
• آنتی‌بادی‌های ضد‌هسته‌ای (ANA)

می‌شود، به بررسی اکسیژن‌رسانی بدن، سطح التهابات، وجود عفونت‌ها یا لخته‌های خونی می‌پردازد و از طریق آن می‌توان سلامت ریه‌ها را کنترل کرد.

تست سلامت ريه در خانه

اگرچه شما برای فهمیدن مشکلات ریه خود باید به پزشک مراجعه کنید ک تست‌های خاص انجام دهید اما زمانی که علائم خاصی ندارید، می‌توانید از روش‌های زیر برای بررسی سلامت ریه خود، کمک بگیرید.

• روش پله: در این روش شما باید از طبقه یک به سه با سرعت کم و معمولی بروید. اگر نیاز نشد در میان راه بایستید یا تنفس شما دچار تنگی نشد، ریه‌های شما در سلامت هستند.
• روش فوت کردن شمع: شمعی آماده کرده و آن را روشن کنید. سپس در فاصله ۱۵ سانتی متری شمع ایستاده به طوری شمع در موازات صورت شما قرار گرفته باشد. اگر با یک فوت شمع خاموش شد، ریه شما سالم است.
• روش دویدن: مسافتی را انتخاب کرده و آن را بدوید تا اینکه تنفس شما دچار چالش شود. سپس کم کم بایستید. اگر تنفس شما بعد از ۵ الی ۶ دقیقا طبیعی شد، ریه‌های شما سالم است.
• روش ارزیابی توانایی ریه برای ذخیره اکسیژن و گاز: نفسی عمیق بکشید و سپس آن را حبس کنید. اگر بیش از ۳۰ ثانبه توانستید نفس خود را حبس کنید، ریه شما سالم است. اما اگر این مدت زمان کمتر از ۲۰ ثانیه شد، تست ریه انجام دهید.

این روش‌ها در سطوح اولیه و زمانی که مشکلات تنفسی خاصی ندارید، کاملا کاربردی هستند، اما اگر با مشکلاتی مثل تنگی نفس یا درد قفسه سینه مواجهه هستید، باید پزشک را در جریان قرار دهید.

هزینه تست ریه

ممکن است برای شما سوال پیش بیاید که برای انجام بهترین تست های سلامت ریه چقدر باید بپردازید؟ در پاسخ باید بگوییم هر یک از انواع تست‌های ریوی تعرفه‌های متفاوتی دارند. ابتدا شما باید ببینید، بیمه طرف قرارداد شما این هزینه‌ها را تقبل می‌کند یا خیر. سپس عوامل دیگری مثل نوع دستگاه، مرکزی که به آن مراجعه می‌کنید و محل مراجعه نیز توجه نمایید.

استفاده از دستگاه BIT و تست عملکرد ریه

یکی از کارهایی که هر فرد نیاز دارد در طول زندگی و برای حفظ سلامتی خود انجام دهد، آنالیز کل بدن است. حال این مسئله که این آنالیز با چه دستگاهی انجام شود نیز، اهمیت ویژه‌ای دارد. دستگاه آلمانی BIT یکی از بهترین دستگاه‌های آنالیز بدن است که به کمک آن می‌توانید علاوه بر کل بدن، تست های سلامت ریه نیز انجام دهید. در مرکز چکاپ سلامت که دو شعبه در تهران-پاسداران و شیراز دارد، می‌توانید با کمک دستگاه BIT و کمترین مشکل و با روش‌های غیرتهاجمی بدن خود را آنالیز کنید.

کل آنالیز در یک ساعت انجام می‌شود و دستگاه از امواج الکترومغناطیسی برای ارزیابی بدن بهره می‌گیرد.  دقت بالا در تشخیص از جمله عواملی است که باید این دستگاه و مرکز را انتخاب کنید. برای رزرو نوبت به سایت مراجعه کرده و با پرداخت بیعانه نوبت خود را نهایی کنید. همچنین مرکز چکاپ سلامت با داشتن کادری مجرب، به شما مشاوره پزشکی نیز می‌دهد.

سوالات متداول

سخن پایانی

در این مطلب با معرفی بهترین تست های سلامت ریه همراه شما بودیم. ریه عضو ارزشمند بدن انسان است که در کنار قلب وظیفه اکسیژن رسانی به کل بدن را دارد. همواره سعی کنید تا درباره بدن خود، به خصوص ریه‌ها، آگاه باشید و در صورت بروز هرگونه مشکل از پزشک مشاوره بگیرید. انتخاب یک سبک زندگی سالم به شما کمک می‌کند تا ریه‌های سالم و عمری طولانی داشته باشید.